Câu hỏi "nước tương hay nước mắm ngon hơn" được rất nhiều người quan tâm, câu trả còn phụ thuộc vào khẩu vị cá nhân, món ăn đi kèm. Cả hai đều là những gia vị tuyệt vời, phù hợp với các món ăn hàng ngày. Cùng tìm hiểu để biết rõ sự khác nhau của chúng và chọn sản phẩm phù hợp với mình.
So sánh chi tiết nước tương đậu nành và nước mắm
Nước tương và nước mắm đều là hai gia vị “tuyệt vời” trong các món ăn của người Việt. Nhưng nhiều người vẫn băn khoăn nước tương hay nước mắm ngon hơn? Có thể thay thế cho nhau không? Cùng giải đáp qua các tiêu chí dưới đây:
1. Nguyên liệu chính
Nước tương đậu nành là gia vị được làm từ năm nguyên liệu cơ bản như hạt đậu nành, lúa mì/ bột mì, muối, nước và nấm men chịu mặn Aspergillus oryzae/ Aspergillus sojae cùng vi khuẩn lactic.
Trong khi đó, nước mắm thì lại được làm từ cá cơm tươi (hoặc các loại cá khác), muối biển.
2. Quy trình sản xuất
Nước tương truyền thống thường được ủ lên men trong sáu tháng hoặc một năm. Tiếp đó sẽ chiết rót, lọc tiệt trùng nước tương. Phương pháp sản xuất nước tương ở mỗi quốc gia cũng có sự khác biệt.
Còn nước mắm cá cơm cũng được ủ chượp truyền thống trong thùng gỗ bời lời (loại gỗ này giữ nhiệt độ ổn định, giúp cá lên men tốt), thời gian từ 12-15 tháng (tỷ lệ 3 cá cơm : 1 muối).
3. Hương vị đặc trưng
Vị umami là vị thứ năm rất rõ (umami được mô tả là vị ngọt thịt hoặc vị ngọt của nước dùng) có trong nước tương và cả nước mắm cá. Khi ăn bạn có cảm nhận được vị mặn, ngọt hài hòa, cùng mùi thơm đậu nành lên men. Trong khi đó, nước mắm cá lại có vị mặn đậm đà, đặc biệt là có hậu vị ngọt và béo tự nhiên từ mỡ cá cơm, mùi thơm đặc trưng của biển. Theo trải nghiệm cá nhân, thì nước mắm có chiều sâu đậm vị hơn vì được làm từ cá, còn nước tương thanh nhẹ hơn.
4. Độ mặn
Theo một cuộc khảo sát năm 2019, hàm lượng natri cao nhất được ghi nhận ở nước mắm tôm, tiếp theo là nước tương nhạt (5116±2084 mg/100 g), và cuối cùng là nước tương mặn (4780±988 mg/100 g).
Còn báo cáo rằng nồng độ muối của 35 mẫu nước mắm thương mại từ ba vùng sản xuất ở Trung Quốc nằm trong khoảng từ 20,44 đến 35,44 g/100 ml.
Nói chung, cả hai loại gia vị này đều có vị mặn cao, nhưng mỗi loại lại mang đến hương vị khác nhau khi dùng trong món ăn.
5. Màu sắc
Nâu cánh gián đến nâu sẫm là màu đặc trưng đến từ nước tương đậu nành, ngoài ra, một số dòng nước tương có thể có màu vàng nhạt, nâu nhạt tùy loại. Nước mắm cá truyền thống có màu nâu đỏ cánh gián (màu hổ phách), trong veo, không có cặn đục.
6. Ứng dụng trong nấu ăn
Nước mắm với vị mặn đặc trưng, có chiều sâu rõ ràng, nhưng không lấn át vị trong thực phẩm, đặc biệt vị béo và ngọt từ cá cơm giúp gia tăng hương vị cho món ăn. Phù hợp nhất là ăn kèm món súp, canh, kho, chiên, đặc biệt là nước chấm tỏi ớt hay nước mắm chua ngọt "cân" mọi món ăn.
Nước tương vị dịu nhẹ, đậm đà vị umami, thích hợp để tạo màu cho món thịt nướng, làm nước chấm cho rau củ luộc, há cảo, sủi cảo (ngon hơn khi pha thêm chút đường, tỏi ớt băm, nước chanh), nêm các món xào, bún,...
7. Đối tượng phù hợp
Nước tương và nước mắm là sản phẩm phù hợp với nhiều người, nước mắm thì dành cho người ăn mặn là chủ yếu, còn nước tương thì ăn mặn hay ăn chay đều dùng được. Tùy vào nhu cầu, sở thích mà bạn có thể chọn một trong hai loại này.
Nên chọn loại nào?
Là hai gia vị quan trọng trong các bữa ăn của người Việt, thật khó để xác định loại nào ngon hơn, cũng như không có loại nào "tốt hơn" tuyệt đối. Nó phụ thuộc vào nhu cầu, khẩu vị của từng người. Tốt nhất, bạn nên sử dụng kết hợp cả hai để tối ưu hương vị trong nấu ăn.
| Nước tương | Nước mắm |
|---|---|
| Thích vị nhạt, ướp thịt bò | Thích hương vị đậm đà truyền thống |
| Ăn chay + ăn mặn | Ăn mặn |
| Ăn các món Nhật như cá sống, sushi | Thường xuyên nấu các món kho, rim, pha nước chấm |
Giá mềm 14.000 VNĐ/ 500ml | Giá cao 50.000 - 150.000 VNĐ tùy độ đạm |
Lưu ý: Giá thành có thể khác nhau tùy thời điểm.
1. Chọn nước mắm
Nếu bạn thích vị đậm đà, đặc biệt là vị cá cơm truyền thống. Đây là nguyên liệu chế biến ra các loại nước chấm "quốc dân" phù hợp với các món bình dân tới sang trọng, như bún chả Hà Nội, bánh xèo, rau luộc, gỏi cuốn, hải sản…
Nên dùng nước mắm khi:
- Ăn các món Việt truyền thống
- Pha nước chấm
- Món kho, canh, lẩu
2. Chọn nước tương
Nước tương là gia vị không thể thiếu đối với những người ăn chay. Được đánh giá cao trong việc ướp thịt, tạo màu cho món ăn. Đặc biệt, thích hợp cho các món sashimi, sushi, há cảo hấp, bún xào...
Nên dùng nước tương khi:
- Ăn chay
- Làm món Nhật, Trung
- Cần vị nhẹ
Lời khuyên: Bạn nên mua cả nước mắm truyền thống và nước tương lên men tự nhiên để nấu nướng, mỗi loại dùng cho những món ăn phù hợp. Chỉ cần chọn mua sản phẩm từ các thương hiệu uy tín, có nguồn gốc rõ ràng, ăn vừa phải.
Bảng so sánh nước tương và nước mắm
| Tiêu chí | Nước tương | Nước mắm |
|---|---|---|
| Nguyên liệu | Đậu nành, lúa mì | Cá cơm, muối |
| Quy trình | Lên men 6–12 tháng | Ủ chượp 12–15 tháng |
| Hương vị | Umami nhẹ, thanh | Đậm vị, hậu vị béo và ngọt |
| Màu sắc | Nâu sẫm | Màu cánh gián, nâu đỏ |
| Độ mặn | Cao | Cao |
| Phù hợp | Món chay, xào, làm từ cá và hải sản tươi sống | Món Việt, nước chấm |
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Nước tương và nước mắm có thay thế được nhau cho không?
Câu trả lời là khó để thay thế hoàn toàn. Vì mỗi loại có hương vị riêng, cũng như sẽ có những món ăn chỉ kết hợp với được một loại gia vị nhất định. Nước mắm không thay thế nước tương trong các món sushi, cá sống ở Nhật, hay món trứng ngâm nước tương, bắp bò ngâm nước tương, ngược lại nước tương không thay thế nước mắm trong món ăn như lẩu, nước mắm chấm gỏi cuốn, bánh xèo, bún chả, nem rán...
2. Loại nào ít muối hơn?
Theo các nghiên cứu dinh dưỡng, cả nước tương và nước mắm đều chứa hàm lượng natri cao, do đó nên sử dụng ở mức vừa phải. Hàm lượng cụ thể bạn cần nhìn trên thông tin thành phần trên sản phẩm. Nếu bạn muốn giảm muối, nên chọn nước tương ít natri, còn nước mắm thì bạn hãy pha loãng với nước lọc nếu dùng làm nước chấm.
Không nên ăn nhiều muối vì nó làm tăng nguy cơ cao huyết áp, tim mạch, không tốt cho thận...
3. Ăn chay nên dùng loại nào?
Nếu ăn chay thuần, chay trường thì chỉ dùng nước tương đậu nành, còn nếu dùng nước mắm thì phải chọn nước mắm chay (trái điều/trái thơm). Nước mắm cá có nguồn gốc động vật, không thể ăn chay.
4. Bảo quản nước tương, nước mắm như thế nào?
Cả hai đều cần lưu trữ ở nơi thoáng mát, sau khi mở nắp nên ưu tiên dùng trong 1-2 tháng để đảm bảo chất lượng và hương vị tốt nhất. Nước mắm để lâu có thể sẫm màu hơn so với lúc ban đầu, đây là hiện tượng bình thường, không ảnh hưởng tới chất lượng sản phẩm.
5. Thương hiệu nước tương và nước mắm ngon nhất?
Trên thị trường có rất nhiều thương hiệu nổi tiếng ví dụ:
- Nước tương Nam Dương, Vương Ngọc Vegan, Maggi, Vifon, Chinsu
- Nước mắm truyền thống Thanh Quốc, Khải Hoàn, hay các vùng biển nổi tiếng như Nha Trang, Phan Thiết, Hải Phòng...
Lời kết
Tóm lại, nước tương hay nước mắm thì đều ngon, giúp món ăn đậm vị, dậy mùi. Bạn không cần chú trọng vào việc “loại nào ngon hơn”, mà là dùng đúng loại cho đúng loại gia vị cho từng món ăn.
Nếu có thể, hãy ưu tiên chọn nước tương lên men tự nhiên và nước mắm ủ chượp từ cá cơm để đảm bảo hương vị và giá trị dinh dưỡng tốt nhất. Sử dụng với lượng vừa phải do hàm lượng natri cao.
