Đậu đen không chỉ là một thực phẩm có vị bùi béo, thơm ngon, mà nó còn chứa nhiều protein, chất xơ và chất chống oxy hóa. Khi sử dụng đúng cách, thực phẩm này có thể giúp bạn cải thiện sức khỏe. Vậy đậu đen nấu món gì ngon và bổ dưỡng? Cùng khám phá 8 món ăn từ đậu đen dễ làm ngay tại nhà trong bài viết dưới đây.
Đậu đen có tốt không?
Đậu đen hay đỗ đen (Phaseolus vulgaris L.) là một loại đậu thuộc họ Fabaceae, có vị ngọt, màu đen đặc trưng, hình bầu dục với một đường sọc trắng nhỏ nằm giữa trung tâm hạt. Theo Đông y, hạt đậu này có tính bình, vào kinh can và thận, có tác dụng bổ huyết, bổ can thận, giải phong nhiệt, giải độc, hạ khí, lợi tiểu.
Theo khoa học hiện đại, loại hạt này là nguồn dưỡng chất phong phú, theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, đậu đen cung cấp nhiều protein thực vật, chất xơ, anthocyanin, isoflavone, sắt, magie, kẽm, phốt pho, kali và vitamin nhóm B. Các dưỡng chất này góp phần giúp:
- Hỗ trợ tiêu hóa nhờ hàm lượng chất xơ
- Góp phần kiểm soát cân nặng
- Hỗ trợ sức khỏe tim mạch
- Giúp thanh nhiệt, giải khát
- Bổ sung chất chống oxy hóa.
8 món ăn từ đậu đen giúp bồi bổ sức khỏe hiệu quả, dễ làm
Đậu đen nấu món gì ngon? Dưới đây là 8 thực đơn bổ dưỡng từ đậu đen mà bạn có thể dễ dàng thực hiện tại nhà.
1. Nước đậu đen rang – thanh lọc cơ thể, hỗ trợ giảm cân
Thức uống giải khát này giàu chất chống oxy hóa anthocyanin, tốt làn da và hỗ trợ việc giảm cân nếu uống vừa đủ, đúng cách. Trà còn giúp lợi tiểu nhẹ.
Thời gian thực hiện: 10 phút nấu
Khẩu phần: 3–4 người
Nguyên liệu:
- Đậu đen: 20 g
- Nước lọc: 1 lít
Cách làm:
- Nếu bạn dùng đậu nguyên hạt đã được rang sẵn thì chỉ cần cho vào ấm và nấu với nước là được. Còn nếu là loại chưa chế biến bạn nên nhặt bỏ hạt đậu lép, cho vào chảo nóng rang lửa nhỏ, đảo đều tay 5 phút đến khi đậu thơm, vỏ hơi nứt
- Sau đó nấu cùng 1 lít nước, hạ lửa nhỏ, ninh thêm 10 phút.
- Lọc lấy nước và uống thôi
Mẹo:
- Uống vào buổi sáng để hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể thanh lọc tốt hơn
- Không nên thêm đường nếu đang giảm cân. Nên uống trước khi ăn 30 phút để kiểm soát calo.
2. Canh đậu đen hầm xương heo – thanh nhiệt, bổ thận
Món canh bổ dưỡng, thích hợp cho người lao động nặng, người cao tuổi, người muốn chăm sóc sức khỏe. Theo Y học cổ truyền món ăn này giúp lợi tiểu, hỗ trợ tình trạng mỏi lưng.
Thời gian thực hiện: 10 phút chuẩn bị + 1,5 – 2 giờ hầm
Khẩu phần: 3 – 4 người
Nguyên liệu:
- Đậu đen 50 g
- Xương heo (xương ống hoặc xương phần đuôi) 300 g
- Muối 1/2 thìa
- Hạt nêm 1/2 thìa
- Tiêu xay 1/2 thìa
- Hành lá 2 nhánh, cắt nhỏ
Cách làm:
- Đỗ đen ngâm 4–6 giờ, như những cách trên
- Xương heo rửa sạch, chặt khúc vừa ăn, chần qua nước sôi có thêm một chút muối. Sau đó rửa lại sạch để loại bỏ bọt bẩn
- Cho hạt đậu đen và xương vào nồi, đổ 1,5 lít nước, hầm lửa nhỏ trong 1,5–2 giờ đến khi xương nhừ
- Nêm muối và hạt nêm vào cho vừa ăn, tắt bếp
- Múc canh ra tô, rắc tiêu và hành lá, thưởng thức.
Mẹo ăn ngon:
- Thêm vài lát gừng và hành tím khi hầm để khử mùi và tăng hương vị
- Dùng 1–2 lần/tuần.
3. Đậu đen hầm táo tàu – bổ huyết, làm đẹp da
Rất tốt cho phụ nữ sau kỳ kinh, người muốn dưỡng tóc, dưỡng da
Thời gian thực hiện: 10 phút chuẩn bị + 1 giờ hầm
Khẩu phần: 2 người
Nguyên liệu:
- Đậu đen 50 g
- Táo tàu (đại táo) 10 quả
- Đường phèn 30 g tùy khẩu vị
Cách làm:
- Đỗ đen ngâm trong nước khoảng 4–6 giờ hay ngâm qua đêm đều được, rửa lại sạch và cho vào nồi đổ 800 ml nước và đun sôi
- Hạ lửa, cho phần táo tàu vào, hầm khoảng 1 tiếng đến khi món ăn chín nhừ
- Thêm đường phèn, khuấy nhẹ, nêm nếm lại cho vừa ăn
Mẹo ăn ngon:
- Nếu không thích ngọt bạn có thể không thêm đường.
4. Đậu đen hầm bí đỏ – kiện tỳ, dưỡng vị
Món súp này có thể hỗ trợ tình trạng rối loạn tiêu hóa nhẹ hoặc suy nhược cơ thể.
Thời gian thực hiện: 1 giờ
Khẩu phần: 2 – 3 người
Nguyên liệu:
- Đậu đen 50 g
- Bí đỏ 150 g
- Gạo tẻ 50 g
Cách làm:
- Bạn sơ chế đỗ đen theo như những cách trên, ngâm 4–6 giờ trước khi nấu nấu
- Bí đỏ gọt vỏ, thái miếng nhỏ vừa ăn
- Cho nguyên liệu đã chuẩn bị vào nồi, thêm 800 ml nước, nấu nhừ
- Nêm muối vào, khuấy đều là hoàn thành.
5. Cháo đậu đen gạo nếp – bổ khí huyết
Đây là món cháo mềm, dễ ăn và thích hợp cho người mới ốm dậy cần bồi bổ cơ thể, hay khi mệt mỏi. Theo Đông y, đây còn là món ăn giúp bạn bổ khi huyết, bổ tỳ vị và làm mát cơ thể.
Thời gian thực hiện: 1 giờ
Khẩu phần: 2 – 3 người
Nguyên liệu:
- Đỗ đen 50 g
- Gạo nếp 100 g
- Gừng tươi 3 lát (tùy chọn)
- Muối 1/2 thìa,
- Hạt nêm một ít
Cách làm:
- Đậu mang đi ngâm nước 4–6 giờ hoặc ngâm qua đêm, cách làm này giúp đậu nấu nhanh chín và mềm
- Gạo nếp vo sạch, để ráo. Có thể ngâm trước khi nấu 1–2 tiếng
- Cho nguyên liệu vào nồi, đổ 1,2 lít nước, nấu sôi rồi hạ lửa nhỏ, ninh trong 1 giờ đến khi cháo nhừ
- Nêm muối và hạt nêm vào cho vừa ăn, sau đó tắt bếp
- Múc cháo ra và thưởng thức.
Mẹo ăn ngon:
- Thêm hành lá, tiêu xay có thể giúp cháo ngon hơn
- Người hay lạnh bụng nên thêm vài lát gừng khi nấu để tránh đầy bụng.
6. Đồ uống hỗ trợ kinh nguyệt không đều
Thời gian thực hiện: 10-20 phút
Khẩu phần: 2 người
Nguyên liệu:
- Đậu nguyên hạt sao cháy 50 g
- Tô mộc 12 g
Cách làm:
- Hạt đậu khô mang đi sao cháy trên chảo lửa nhỏ
- Thêm tô mộc và nước vừa đủ, sắc lấy nước
- Nấu xong thì lọc lấy nước uống, có thể thêm một ít đường đỏ.
7. Cháo đậu đen và hạt ý dĩ – hỗ trợ lợi tiểu
Món cháo này tốt cho người bị tiểu ít, mụn nhọt, viêm da tiết bã.
Thời gian thực hiện: 10 phút chuẩn bị + 1 giờ nấu
Khẩu phần: 2 – 3 người
Nguyên liệu:
- Đỗ đen 30 g
- Ý dĩ (hạt bo bo) 30 g
- Gạo tẻ 50 g
Cách làm:
- Đậu và ý dĩ ngâm riêng trước khi nấu khoảng 4–6 giờ. Rửa lại sạch và cho vào nồi
- Gạo tẻ vo sạch. Cho tất cả vào nồi, đổ 1 lít nước, đun sôi, bạn giảm lửa nhỏ, ninh 1 giờ cho cháo nhừ
- Nêm nếm muối, hạt nêm vào cho vừa ăn, múc cháo ra và ăn khi còn nóng
Mẹo ăn ngon:
- Ăn khi còn nóng, có thể thêm chút tiêu xay nếu thích.
8. Cách hỗ trợ chứng mồ hôi
Thời gian thực hiện: 20 phút
Khẩu phần: 1 người
Nguyên liệu:
- Đậu đen 30 g
- Phù tiểu mạch 30 g
- Đại táo 15 g
Cách làm:
- Tất cả nguyên liệu cho vào nồi đất, đổ 800 ml nước
- Đun sôi, giảm lửa nhỏ, sắc đến lấy nước uống.
Lưu ý khi dùng đậu đen
Khi sử dụng thực phẩm này để nấu nướng, pha trà, bạn nên lưu ý:
- Không được dùng hạt đậu chưa chín hay còn sống, vì nó có thể gây ngộ độc
- Không nên uống nước đỗ đen rang thay thế hoàn toàn nước lọc mỗi ngày
- Oligosaccharide trong sản phẩm này có thể gây khó chịu và đầy bụng cho một số người
- Hạt đậu này cũng có thể gây dị ứng cho một số người có cơ địa nhạy cảm, nếu có phản ứng dị ứng sau khi dùng bạn nên ngừng ngay và tham khảo ý kiến bác sĩ nếu cần
- Người đang có vấn đề về tiêu hóa uống quá mức có thể gây lạnh bụng, tiêu chảy.
Nếu có vấn đề về sức khỏe, đang uống thuốc hãy hỏi bác sĩ trước khi ăn thực phẩm này.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Ăn đậu đen có bị nổi mụn không?
Loại đậu này không gây mụn nếu bạn sử dụng khoa học. Khi nấu nước trà từ đỗ đen rang còn giúp bạn thanh nhiệt, giải độc, điều này có thể góp phần giúp giảm mụn nhọt do nóng trong. Tuy nhiên, nếu thêm đường và sữa, thì tác dụng này sẽ biến mất.
2. Có thể ăn đậu đen thay cơm để giảm cân không?
Có thể thêm một lượng nhỏ loại đậu này để làm các món salad, súp, cháo... đậu đen cung cấp chất xơ và protein, giúp tạo cảm giác no lâu. Tuy nhiên, không nên thay thế hoàn toàn cho bất cứ thực phẩm nào, mà nên đa dạng thực đơn ăn uống của mình mỗi ngày.
3. Có nên uống nước đậu đen rang mỗi ngày không?
BSCKII Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y dược TP. Hồ Chí Minh cơ sở 3, cho biết, chỉ nên uống 2–3 lần/tuần, mỗi lần 200–250 ml. Không nên uống thay nước lọc hàng ngày.
4. Đậu đen sống có ăn được không?
Đậu sống chứa chất kháng dinh dưỡng và độc tố lectin, có thể gây buồn nôn, tiêu chảy. Tuy nhiên, nguy cơ này sẽ được loại bỏ nếu bạn ngâm đậu trong nước ít nhất 5 tiếng và luộc ở 100°C trong ít nhất 10 phút.
Lời kết
Với 8 công thức trên, hy vọng bạn sẽ dễ dàng chế biến những món ăn, vừa thơm ngon vừa bổ dưỡng, phù hợp với nhiều nhu cầu trong gia đình. Luôn sử dụng vừa đủ, kết hợp ăn uống và tập luyện khoa học.
