Bưởi là một loại trái cây giàu dinh dưỡng, nhưng một số thành phần trong bưởi có thể ngăn chặn hoạt động của CYP3A4 trong ruột, điều này khiến lượng thuốc đi vào máu tăng lên và tồn tại trong cơ thể lâu hơn. Một số thuốc có thể tương tác với bưởi như thuốc kháng histamine, thuốc chống dị ứng, thuốc ức chế miễn dịch...
Cơ chế tương tác của bưởi với thuốc
Bưởi và nước ép bưởi chứa các hợp chất (như furanocoumarin) có thể thay đổi cách cơ thể hấp thu và chuyển hóa nhiều thuốc, làm nồng độ thuốc trong máu tăng, từ đó làm có thể ảnh hưởng hiệu quả của thuốc, hoặc có thể có nguy cơ gây ra một số tác dụng phụ hoặc làm giảm hiệu quả điều trị.
Một số hợp chất trong bưởi ức chế enzyme CYP3A4 tại niêm mạc ruột non, khi enzyme này bị ức chế thời gian thuốc tồn tại trong cơ thể lâu hơn bình thường. Điều này cũng làm cho lượng thuốc đi thẳng vào máu, dẫn đến nồng độ thuốc trong máu cao hơn dự kiến, làm tăng nguy cơ bị các tác dụng phụ.
Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ, bưởi cũng có thể ảnh hưởng tới các protein vận chuyển thuốc vào tế bào để hấp thụ, làm giảm hấp thu một số thuốc, khiến nồng độ thuốc trong máu thấp hơn và giảm hiệu quả điều trị.
Các nhóm thuốc có thể tương tác với bưởi
Như đã nói do furanocoumarin có thể ức chế enzyme CYP3A4, làm tăng nồng độ một số thuốc trong máu, nên có một số loại thuốc sau bạn không nên dùng khi ăn hay uống nước ép bưởi:
Nhóm thuốc statin
Một số loại thuốc trong nhóm này như simvastatin, atorvastatin và lovastatin... có thể phản ứng với bưởi, vì statin được chuyển hóa bằng các enzyme CYP3A4 làm cho nồng độ thuốc cao hơn bình thường, từ đó ảnh hưởng tới hiệu quả của thuốc và gây ra một số rủi ro cho cơ thể như tổn thương gan và cơ, dẫn đến suy thận.
Theo Đại học Harvard, thì không phải loại statin nào cũng tương tác với bưởi, ví dụ fluvastatin (Lescol), pravastatin (Pravachol), pitavastatin (Livalo) và rosuvastatin (Crestor) hầu như không tương tác với bưởi.
Thuốc điều trị tâm thần
Các loại thuốc như Zoloft, Valium, carbamazepine,...nên tránh dùng với bưởi, vì nó có thể tăng tác dụng của một số loại thuốc này. Theo đó, bưởi có thể ảnh hưởng tới thuốc giải lo âu, thuốc chống trầm cảm, thuốc ổn định tâm trạng, thuốc chống loạn thần và các hợp chất tăng cường nhận thức, làm tăng nguy cơ tương tác nguy hiểm.
Thuốc chống thải ghép nội tạng
Bao gồm thuốc Cyclosporine (Neoral, Sandimmune) không tương thích với bưởi, nó có thể làm tăng nồng độ cyclosporine cơ thể hấp thụ và tăng nồng độ của nó trong máu, có thể gây tổn hại cho các cơ quan hoặc gây ra các tác dụng phụ như tiêu chảy, rậm tóc, đau cơ hoặc khớp...
Lời khuyên là người ghép tạng nên tuyệt đối không nên tự ăn bưởi, cần hỏi bác sĩ trước khi ăn.
Thuốc điều trị rối loạn nhịp tim
Thuốc này là dạng amiodarone (cordarone, nexterone, pacerone). Bưởi có thể làm ức chế CYP3A4, làm tăng nồng độ amiodarone, dẫn tới gây loạn nhịp, làm làm nghiêm trọng hơn chứng loạn nhịp tim... để đảm bảo an toàn bạn nên tránh bưởi hoàn toàn khi dùng amiodarone.
Fexofenadine
Fexofenadine là thuốc kháng histamine có thể giúp bạn cải thiện tình trạng dị ứng, nhưng nó lại không nên sử dụng cùng bưởi. Theo nghiên cứu trên Pubmed, nước ép bưởi làm giảm sinh khả dụng của fexofenadine trong cơ thể. Dùng bưởi có thể làm thuốc đi vào máu ít hơn, giảm nồng độ
Nước ép bưởi hay nước ép cam được coi là chất ức chế mạnh OATP2B1 và OATP1A2 trong ruột có thể làm giảm khả năng hấp thu Fexofenadine khoảng 85%.
Thuốc hạ huyết áp
Gồm nhóm nifedipine, felodipine (Procardia, Adalat, Plendil). Bưởi làm tăng nồng độ của thuốc. Nghiên cứu cho thấy nước ép bưởi can thiệp vào quá trình chuyển hóa nifedipine bằng cách ức chế quá trình chuyển hóa NIF và làm chậm tốc độ làm rỗng dạ dày. Tác động này có thể gây hạ huyết áp quá mức, chóng mặt, té ngã.
Uống nước ép bưởi, múi bưởi hoặc chiết xuất bưởi làm tăng nồng độ thuốc felodipine lên gấp ba lần.
Nếu đang dùng thuốc hạ huyết áp, không uống nước ép bưởi mà không có chỉ định y tế.
Thuốc Viagra
Bưởi cũng không nên dùng chung với thuốc Viagra, nó có thể gây độc hay gây ra phản ứng phụ tiềm ẩn. Trong khi đó Harvard cảnh báo, nếu dùng bưởi cùng với thuốc này có thể làm tăng nồng độ thuốc trong máu. Điều này có thể tốt cho một số nam giới bị rối loạn cương dương, nhưng nó có thể gây đau đầu, đỏ mặt hoặc huyết áp thấp.
Cách phòng ngừa bưởi và thuốc tương tác
Mức độ tương tác của bưởi và thuốc có thể khác nhau tùy vào từng trường hợp cụ thể. Nó có thể phụ thuộc vào loại thuốc bạn uống, lượng CYP3A4, cơ địa từng người, tình trạng sức khỏe, lượng bưởi bạn ăn, các enzyme chuyển hóa khác...
Sự thay đổi nồng độ thuốc sau khi sử dụng cùng bưởi có thể làm giảm tác dụng của thuốc hay gây ra các rủi ro cho sức khỏe. Để ngăn ngừa điều này, tốt nhất bạn nên tránh dùng bưởi gần thời gian dùng thuốc, đặc biệt là các loại thuốc như fexofenadine. Đồng thời nên hỏi bác sĩ xem nên dùng thuốc và ăn bưởi sao cho hợp lý.
Câu hỏi thường gặp khi ăn bưởi
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo. Người đang điều trị bệnh mạn tính, ghép tạng, tim mạch hoặc dùng thuốc kê đơn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi ăn bưởi.
Tại sao bưởi và thuốc lại tương tác với nhau?
Điều này là do bưởi có một số thành phần có thể liên kết với một loại enzyme trong đường ruột của bạn được gọi là CYP3A4, từ đó nó làm giảm sự hấp thu của một số loại thuốc nhất định. Khi nước ép bưởi hay bưởi có thể ngăn chặn enzyme này, thuốc sẽ dễ dàng vào máu hơn. Điều này làm cho nồng độ thuốc trong máu sẽ tăng nhanh và cao hơn bình thường, và nhiều trường hợp như thế có thể nguy hiểm.
Ăn một lát bưởi có gây tương tác không?
Chỉ cần một lượng bưởi nhỏ cũng đủ làm nồng độ thuốc bị ảnh hưởng, do đó, tốt nhất nếu đã dùng thuốc bạn cần tránh sử dụng bưởi. Hãy luôn sử dụng thuốc theo sự chỉ dẫn của bác sĩ.
Khi uống thuốc có ăn bưởi được không?
Bạn vẫn có thể ăn bưởi khi dùng thuốc, vì một số thuốc không tương tác với bưởi. Nhưng không nên dùng thuốc cùng lúc với bưởi như thuốc Simvastatin, thuốc an thần gây ngủ, thuốc chữa rối loạn vận động dạ dày cisapride, thuốc chữa loét dạ dày, tá tràng tiến triển omeprazole, thuốc chống động kinh carbamazepin, thuốc chống loạn nhịp tim, thuốc trầm cảm...
Nhưng tốt nhất bạn không nên dùng thuốc và bưởi cùng thời điểm, nên cách xa nhau ít nhất 4 tiếng tùy vào từng loại thuốc.
Nước ép bưởi để bao lâu thì hết ảnh hưởng tới thuốc?
Enzyme CYP3A4 có thể bị ức chế với thuốc dao động khoảng 24–72 giờ, chứ không phải chỉ vài tiếng. Nên việc cách thời gian tiêu thụ bưởi và uống thuốc trong cùng một ngày là không đủ để tránh tương tác. Nên bạn cần chú ý kỹ.
Lời kết
Luôn đọc nhãn thuốc, hỏi bác sĩ kỹ để sử dụng thực phẩm phù hợp. Nếu không chắc chắn bạn nên tránh ăn bưởi hoặc nước ép bưởi trong thời gian dùng thuốc.
Nếu bạn yêu thích các sản phẩm từ bưởi nhưng không có thời gian sơ chế, bạn có thể tham khảo vỏ bưởi sấy đạt OCOP 3 sao tại 1Shop.
