Ở Việt Nam hiện nay có nhiều giống quất khác nhau, mỗi loại có đặc điểm riêng về hình dáng, hương vị và giá trị trang trí. Đặc biệt quất còn là giống cây được sử dụng để chưng tết và mang ý nghĩa của sự sung túc, tài lộc và may mắn trong năm mới.
Quả quất là gì?
Cây quất (còn được gọi là kim quất, tắc, kumquat) là một loại trái cây thuộc họ cam, có tên khoa học là Fortunella japonica (Thunb.) Swingle. Quả có vị chua, hơi ngọt, tính bình, hình dáng tương tự quả cam nhưng nhỏ hơn, thường có từ 5- 6 múi. Cây cao từ 1 - 5m, cành lá rộng sum suê và có gai. Tuy kích thước quả nhỏ, nhưng chứa nhiều vitamin C và chất xơ, cùng một lượng nhỏ như sắt, vitamin nhóm B, mangan, đồng và canxi...
Quả khi non có màu xanh đậm và có màu cam rực rỡ khi chín, nên thường được người Việt chưng vào ngày Tết.
Các tên gọi thông dụng của cây quất
Tùy vào từng vùng miền, khu vực mà cây tắc (quất) có thể được gọi dưới nhiều cái tên khác nhau như:
| Vùng miền | Tên gọi phổ biến | Ghi chú |
|---|---|---|
| Miền Bắc | Quất | Kim quất |
| Miền Trung | Quất | Hội An gọi là quật |
| Miền Nam | Tắc | Tây Nam Bộ gọi là hạnh tứ quý |
| Tiếng Anh | Kumquat | Có nghĩa là quýt vàng |
Các loại quất phổ biến nhất Việt Nam
Quất (tắc) là loại cây cảnh và trái cây quen thuộc với người Việt, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên Đán. Tại Việt Nam hiện nay có nhiều giống quất khác nhau, mỗi loại có đặc điểm riêng về hình dáng, hương vị riêng biệt.
Dưới đây là một số loại tắc phổ biến nhất:
Quất ta
Cây tắc ta hay quất ta là loại cây vào dịp Tết bạn thường thấy nhất vào mỗi dịp Tết đến Xuân về. Cây có thể cao từ 1 - 5m, thậm chí là hơn 3m tùy cây. Với tán rộng, lá nhỏ, quả nhỏ, vị chua ngọt, màu vàng cam
Giá trị thị trường cho cây phổ thông thường ở mức 300.000đ - 1.000.000đ tùy thời điểm, tùy độ đẹp của cây. Cây càng đẹp, càng to, có dáng bonsai chuẩn càng có giá cao. Cây dễ chăm sóc, chịu được nhiều điều kiện khí hậu lạnh.
Quất cẩm thạch
Là giống đột biến từ quất ta, với lá và quả có những đường gân sọc đẹp mắt, khi chín quả có màu cam vàng xen kẽ các đường sọc khá biệt. Vị chua nhẹ, thường để chưng hoặc làm gia vị. Mép lá có màu vàng trắng, trong lá lại màu xanh, nhìn các vân trắng loang như đá cẩm thạch.
Quất thái lan (Tắc Thái)
Khác với tắc Việt thì giống cây đến từ Thái Lan có vị ngọt hơn, có lá bầu dục, khi chín cũng có màu vàng cam sáng, vỏ dày hơn, có thể ăn trực tiếp mà không thấy chua nhiều. Quả có kích thước vừa, hơi thuôn dài chứ không tròn như quất ta.
Chiều cao trung bình từ 1 - 1.5m, thích nghi tốt với khí hậu Việt, thường dùng làm cây cảnh hoặc làm thực phẩm.
Quất hồng bì tím
Là giống cây được nhập khẩu từ Đài Loan, những năm gần đây nó được nhiều người săn đón nhờ nổi bật với quả màu tím đặc trưng khi chín, với thêm nó khá hiếm ở Việt Nam nên thành ra nó khá lạ lẫm với nhiều người.
Hương vị của nó cũng độc đáo, vị ngọt thanh, thơm đặc trưng. Cây có thể cho ra quả quanh năm trong điều kiện chăm sóc tốt.
Quất hồng bì
Quất hồng bì hay còn gọi là quất bì, hoàng bì hay tơ nua. Cây thường phát triển ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới (điều kiện từ 15- 25 độ C), đặc biệt là ở các quốc gia như Việt Nam, Trung Quốc, Malaysia,.. Nó có thể chịu đựng cái lạnh dưới 0 độ C trong thời gian ngắn, vào mùa đông nó thường rụng nhiều lá.
Cây quất hồng bì có thể cao đến 10 m, tuy nhiên trung bình nó chỉ cao khoảng 3- 6m. Quả quất hồng bì có màu vàng, hình cầu, quả có đường kính trung bình 15mm, có lấm chấm xanh. Quả có nhiều hạt, mỗi ngăn là một hạt, vị chua nhẹ, thơm ngon.
Quất Nhật Bản
Quất Nhật hay ớt Nhật là loại cây có dáng thấp, nhỏ gọn, cùng với màu đỏ của quả giúp cho nó được mọi người rất thích trang trí không gian ngày Tết. Cây cao khoảng 50 – 70 cm, cây có tán rộng, tròn, nhiều hoa. Giá thành lại mềm từ khoảng 150,000 - 300,000 VNĐ/ cây.
Mẹo chọn mua quất đẹp, nhiều tài lộc đón Tết
Chọn dáng cây
Dáng cây quất là điểm đầu tiên bạn cần quan sát kỹ, nên chọn những cây có dáng càng tự nhiên càng tốt, cân đối, không bị uốn ép quá mức. Cây có gốc chắ, khỏe, thân thẳng, các cành phân bố đồng đều, đối xứng.
Tùy sở thích và không gian của gia đình mà bạn có thể chọn cây lớn, cây nhỏ, dáng trực, dáng huyền, dáng thác đổ… tùy ý, như vậy sẽ phù hợp phong thủy nhà bạn hơn.
Chọn quả quất
Đây chính là điểm quan trọng khi mua quất ngày Tết bạn không thể bỏ qua. Quả quất đẹp là phải to tròn, đều, không cần quá sai quả để tránh tình trạng quả nhỏ, cây yếu. Quả trên cây đều, tạo cảm giác hài hòa từ gốc đến ngọn.
Kiểm tra lá
Lá quất nên to, đều, có màu xanh đậm, mượt và thưa. Đây là dấu hiệu của cây khỏe mạnh, sau khi chưng Tết có thể chăm sóc và nuôi dưỡng cây dùng cho năm sau. Ngược lại nếu bạn thấy cây có lá vàng, èo uột, thì cây có thể bị thối rễ, hay dễ héo úa sau Tết.
Chọn cây có đủ búp, hoa và nụ
Một cây quất đẹp đúng nghĩa ngoài dáng cây phong thủy, đẹp mắt thì cây cần có đủ búp non, quả non, hoa và nụ. Đây là biểu tượng cho sự sinh sôi, phát triển, tài lộc và may mắn trong năm mới. Hay chính là một cây phải có đủ tứ quý: Dáng cây đẹp, trái đẹp, đủ xanh, lộc mơn mởn và phải có một ít nụ hoa.
Các câu hỏi thường gặp về quất
Nên chọn loại nào chưng Tết?
Việc nên chọn loại quất nào chưng ngày Tết là còn tùy vào nhu cầu kinh tế, không gian sống của gia đình, sở thích cá nhân...mà bạn có thể chọn loại cây quất mình thích.
Mỗi loại đều có vẻ đẹp riêng, màu sắc nổi bật, mang ý nghĩa phong thủy tốt đẹp.
Quất và tắc có phải là một không?
Quất hay còn gọi tắc là một loại cây thuộc họ cam quýt. Sỡ dĩ có tên gọi khác nhay là tùy vào vùng miền. Nên khi nói tắc hay quất thì người Việt đều hiểu bạn đang nói về cây nào.
Chưng quất trong nhà có cần ánh nắng không?
Như bạn đã biết, ở các tỉnh phía Bắc vào ngày Tết thường lạnh giá, không có nắng nhưng cây quất hay cây đào vẫn phát triển tốt. Nên bạn có thể chưng quất trong nhà vào dịp Tết mà không lo cây hư hỏng. Sau khi hết Tết bạn nên đưa cây ra ngoài để cây quanh hợp, phát triển tốt hơn.
Loại quất nào đẹp nhất?
Mỗi người sẽ có sở thích, cái nhìn riêng về cái đẹp, nên cây quất đẹp hay không là còn tùy vào cảm quan của mỗi người. Nhưng một cây quất đẹp, phong thủy tốt thường hội tụ đủ "tứ quý":
- Dáng đẹp, tự nhiên hài hòa, không gò ép, gốc cứng cáp
- Quả to tròn, đều, có quả chín và quả xanh, không cần quá sai quả
- Lá xanh, to, xanh đậm, bóng mượt, lộc non mơn mởn
- Có hoa và nụ tượng trưng cho sự sinh sôi, tài lộc dồi dào.
Lời kết
Như vậy có rất nhiều loại quất khác nhau với hình dáng và hương vị độc đáo. Để chọn được cây quất cảnh đẹp, nhiều tài lộc, bạn cần chú ý đến dáng cây, lá, quả và hoa nụ. Một cây quất hội tụ đủ “tứ quý” sẽ không chỉ làm đẹp không gian ngày Tết mà còn mang đến may mắn, thịnh vượng cho cả gia đình.
