Piperine là một loại alkaloid chủ yếu có trong hạt tiêu, hợp chất sinh học này có nhiều đặc tính như chống oxy hóa, chống viêm. Vậy piperine là gì? Có tác dụng gì với sức khỏe? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Piperine là gì?
Hồ tiêu (Piper nigrum) hay còn gọi là hạt tiêu, là một gia vị có nguồn gốc từ Ấn Độ. Gia vị này có vị cay nồng, với giá trị dinh dưỡng cao, đặc biệt là hoạt chất piperine – một alkaloid tự nhiên tạo nên vị cay và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Piperine được nghiên cứu rộng rãi nhờ khả năng chống oxy hóa, chống viêm và tăng cường hấp thu dinh dưỡng trong cơ thể.
Tỷ lệ piperine trong hạt tiêu là bao nhiêu?
Piperine, được coi là thành phần hoạt tính sinh học chính của tiêu đen, được ghi nhận là có hàm lượng cao nhất trong tiêu đen ( Piper nigrum L., 9%). Lớp vỏ ngoài cùng của hạt tiêu chứa rất ít piperine (chất gây cay), chỉ khoảng 7–8%, trong khi phần lõi bên trong (hạt) chứa hơn 90% tổng lượng piperine. Do đó, khi loại bỏ lớp vỏ ngoài (quá trình tạo ra tiêu trắng/tiêu sọ), phần lõi còn lại – tức là tiêu trắng (white pepper) – trở thành nguồn nguyên liệu chính, hiệu quả nhất để chiết xuất piperine.
Tác dụng của piperine trong hạt tiêu
Vậy piperine trong hạt tiêu có tốt không? Piperine trong hạt tiêu đã được nghiên cứu và mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe như:
1. Chống oxy hóa
Piperine trong hạt tiêu đen là một chất chống oxy hóa mạnh. Chất chống oxy hóa là các hợp chất có khả năng chống lại tổn thương tế bào do các phân tử không ổn định gọi là gốc tự do gây ra. Trong khi đó, gốc tự do có thể gây ra một số bệnh mãn tính và lão hóa.
Piperine trong hạt tiêu cũng còn giúp ngăn ngừa tăng đường huyết (1)
2. Hỗ trợ tiêu hóa
Tiêu đen giàu hoạt chất sinh học piperine, nó có thể thúc đẩy các enzyme trong tuyến tụy và ruột giúp tiêu hóa chất béo và carbohydrate hiệu quả hơn (2, 3). Ngoài ra, hạt tiêu cũng có thể giúp thúc đẩy sản sinh axit hydrochloric (HCl) trong dạ dày, giảm các tình trạng đầy hơi và chướng bụng.
Hơn nữa, piperine cũng giúp kích hoạt gan, tuyến tụy và các enzyme tiêu hóa trong ruột non để phân giải và hấp thụ các chất dinh dưỡng trong thực phẩm.
3. Giúp chống viêm
Theo Đại học UTAH, viêm mãn tính là một trong những yếu tố thúc đẩy sự khởi phát và tiến triển của bệnh tiểu đường loại 2 và các bệnh tim mạch liên quan.
Một nghiên cứu ở 60 bệnh nhân viêm khớp gối mãn tính, theo đó hỗn hợp chiết xuất nghệ, tiêu đen và gừng có thể cải thiện nồng độ PGE2 (prostaglandin E2), tương tự như thuốc Naproxen (có khả năng giảm viêm, đau, sưng và sốt trong bệnh thoái hóa khớp).
4. Hỗ trợ miễn dịch
Piperine trong hạt tiêu cũng góp phần hỗ trợ cải thiện miễn dịch. Hoạt chất này giúp kích thích các tế bào bạch cầu, từ đó giúp bảo vệ cơ thể trước các tác nhân gây hại như vi khuẩn và virus.
5. Giúp giảm nguy cơ bị bệnh tiểu đường và béo phì
Một số nghiên cứu trên chuột tìm thấy lợi ích của piperine đối với bệnh tiểu đường. Hợp chất này có thể giúp cải thiện độ nhạy insulin và quá trình chuyển hóa glucose. Piperine trong hạt tiêu còn hỗ trợ quá trình giảm cân, thông qua việc tăng cường trao đổi chất, giảm cảm giác thèm ăn, cải thiện khả năng hấp thu dưỡng chất của cơ thể.
Liều dùng & cách dùng piperine
1. Liều lượng an toàn
Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA) đã đánh giá việc sử dụng piperine làm chất tạo hương.
Tuy không có liều lượng chính thức về piperine, nhưng các nhà nghiên cứu cho thấy, liều lượng piperine từ 5–20 mg mỗi ngày thường được coi là an toàn và có ít tác dụng phụ (2, 3). Tuy nhiên, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng, đặc biệt là người tiểu đường hay người có bệnh nền, đang uống thuốc.
2. Tác dụng phụ của piperine
Các nghiên cứu trên người và động vật về việc sử dụng piperine cô lập (chiết xuất nguyên chất) đơn liều hoặc ngắn hạn dưới dạng bolus (liều tập trung) đã cho thấy sự tương tác của chất này với một số loại thuốc, có thể gây ra các rủi ro sức khỏe tiềm ẩn, và dựa vào đó, những cá nhân đang dùng thuốc có thể được xác định là nhóm nguy cơ tiềm ẩn. Đối với những người đang sử dụng các sản phẩm dược phẩm (đặc biệt là các loại thuốc được biết có tương tác với piperine hoặc thuốc chưa có dữ liệu về tương tác), tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng piperine cô lập dưới dạng thực phẩm bổ sung.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Ai không nên dùng piperine?
Piperine có thể giúp giảm đường huyết nên ai bị tiểu đường cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi muốn sử dụng. Ngoài ra, piperine cũng có thể tương tác với một số loại thuốc, như thuốc làm loãng máu và thuốc điều trị chứng mất ngủ, đau và lo âu. Do đó, nếu đang uống thuốc, phụ nữ mang thai và cho con bú thì không nên tự ý sử dụng.
2. Piperine có giúp tăng cường hấp thụ chất dinh dưỡng không?
Hạt tiêu chứa nhiều piperine, chất này có thể giúp cải thiện hấp thu một số dưỡng chất như curcumin (có trong nghệ). Ngoài ra, nó còn giúp hấp thu tốt các chất như:
3. Trong mỹ phẩm piperine có tác dụng gì?
Piperine được ứng dụng trong mỹ phẩm nhờ khả năng chống oxy hóa, chống viêm. Một số sản phẩm bôi da được bổ sung thêm hoạt chất dinh học này cùng với các chiết xuất thảo dược để tăng cường hiệu quả bảo vệ và chăm sóc da.
4. Piperine có gây dị ứng không?
Piperine là hoạt chất chính trong hạt tiêu, có thể gây dị ứng ở một số người có cơ địa nhạy cảm, mặc dù trường hợp này hiếm gặp. Nhưng nếu bạn thấy ngứa ngáy, nổi mẩn, khó chịu khi dùng hạt tiêu thì nên ngừng sử dụng.
Lời kết
Tóm lại, piperine là một hợp chất có trong hạt tiêu đen. Các nghiên cứu cho thấy piperine có thể giúp tăng cường hấp thụ dưỡng chất, kiểm soát lượng đường trong máu, giảm viêm.
Tuy nhiên, vì hầu hết các nghiên cứu đang hạn chế ở động vật và trong ống nghiệm, nên vẫn cần nhiều nghiên cứu để làm rõ các lợi ích của hạt tiêu. Vì thế bạn nên dùng hạt tiêu như một gia vị trong chế độ ăn uống, không thể thay thế thuốc.
