Đậu đen từ lâu đã là thực phẩm quen thuộc trong nhiều món ăn của người Việt. Tuy nhiên, nhiều người hiện nay vẫn chưa phân biệt được đậu đen xanh lòng và đậu đen trắng lòng khác nhau như thế nào? Loại nào tốt hơn cho sức khỏe? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
Đậu đen xanh lòng là gì?
Đậu đen hay đỗ đen (Phaseolus vulgaris L.) là một loại đậu thuộc họ Fabaceae. Là một loại cây thân cỏ cao 50–100 cm, có hoa màu tím, lá kép. Hạt đậu đen xanh lòng có vỏ màu đen, chứa nhân màu xanh đặc trưng.
Đậu đen trắng lòng là gì?
Đỗ đen này còn được gọi là đậu đen thường. Cũng có hình dáng và đặc điểm tương đồng với loại đậu xanh lòng, có vỏ đen bóng, chắc chắn nhưng phần ruột có màu trắng.
So sánh đậu đen xanh lòng và trắng lòng: 6 điểm khác biệt
Tóm tắt nhanh:
- Đậu xanh lòng giàu chất chống oxy hóa anthocyanins hơn, được xem là tốt cho sức khỏe
- Đậu trắng lòng phổ biến, giá rẻ, dễ nấu
1. Hình dáng và kích thước hạt
Tuy đều là giống đỗ đen nhưng cả hai sản phẩm này đều có những đặc điểm nhận biết dễ dàng.
- Đậu xanh lòng thì thường nhỏ hơn loại trắng lòng, kích cỡ to hơn đậu xanh (có thể là to gấp đôi)
- Đậu thường thì hạt lớn hơn, tương đương hạt đậu trắng, tỷ lệ hạt có thể to nhỏ khác nhau tùy chất lượng.
2. Màu sắc hạt
Nếu kích thước hạt đậu khiến bạn khó phân biệt thì màu sắc chính là điểm nhấn khác biệt mà mắt thường có thể nhận biết ra ngay.
- Hạt đậu đen xanh lòng như tên gọi, phần vỏ đen đặc trưng và bên trong ruột có màu xanh lục nhạt ( nhìn giống màu vỏ hạt đỗ xanh)
- Đậu thường thì vỏ đen và ruột trắng hoặc trắng ngà.
3. Giá trị dinh dưỡng
Về cơ bản, thành phần dinh dưỡng giữa hai loại đậu đen là tương tự nhau. Theo Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, cả hai đều là nguồn cung cấp dồi dào protein, chất xơ, vitamin và khoáng chất.
| Thành phần | Hàm lượng (trong 100g đậu đen) |
|---|---|
| Năng lượng | 132 kcal |
| Chất đạm (Protein) | 8,86 g |
| Chất béo (Lipid) | 0,54 g |
| Carbohydrate | 23,7 g |
| Chất xơ (Fiber) | 8,7 g |
| Canxi | 27 mg |
| Phốt pho | 140 mg |
Cùng một số dưỡng chất như:
- Chất chống oxy hóa như axit phenolic, saponin, anthocyanin và flavonol, cùng một số chất như catechin, quercetin, myricetin và kaempferol
- Vitamin nhóm B (B1, B2, B3, B5, B9)
- Lượng nhỏ mangan, đồng, kẽm, sắt, selen, kali...
Lưu ý: Hàm lượng dinh dưỡng có thể thay đổi tùy theo giống đậu và cách chế biến.
4.Tác dụng theo Y học cổ truyền
Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai loại đậu đen nằm ở tác dụng theo quan điểm của Đông y. Theo lương y Nguyễn Công Đức chia sẻ:
Đậu đen xanh lòng – có khả năng giúp bổ can thận:
- Màu xanh quy vào kinh Can (gan). Màu đen quy vào kinh Thận (thận), vậy nên loại đậu xanh lòng này có thể giúp bổ thận, bổ gan. Do đó, đậu đen xanh lòng hỗ trợ các vấn đề như ù tai, vừa giúp thanh nhiệt, giải độc vừa có lợi cho thận.
Đậu đen trắng lòng:
- Chủ yếu chỉ có tác dụng bổ thận, giúp giảm đau lưng, mỏi gối và cải thiện các vấn đề liên quan đến thận.
Theo Đông y, đậu đen xanh lòng được đánh giá cao hơn. Trong khi đó, đậu đen trắng lòng thường được dùng phổ biến trong nấu ăn hàng ngày.
5. Giá thành
Giá đậu đen trắng lòng hiện nay dao động khoảng 20.000 - 55.000 VNĐ/kg. Trong khi đó, giá cả của đậu đen xanh lòng cao hơn, khoảng 40.000 - 57.000 VNĐ/kg cho loại thông thường và có thể lên tới 100.000 - 150.000 VNĐ/kg cho sản phẩm cao cấp, hữu cơ chất lượng.
Lưu ý: Giá có thể thay đổi tùy vào thời điểm, thương hiệu.
6. Hương vị
Đậu đen có ruột xanh có kết cấu đặc, chắc chắn, khi nấu hay rang mộc có mùi thơm rõ ràng, khi chín vẫn giữ được hình dáng ban đầu tốt hơn. Còn đậu thường thì có mùi ngũ cốc nhẹ hơn, dễ bở hơn khi nấu chín.
Nên chọn loại đậu đen nào?
Đỗ đen thường hay xanh lòng đều mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe khi sử dụng vừa đủ, kết hợp chế độ ăn uống lành mạnh, tập thể dục thường xuyên. Việc nên dùng loại nào là phụ thuộc vào sở thích và mục đích sử dụng của bạn, ví dụ như:
1. Chọn đậu đen xanh lòng
Ưu tiên loại thực phẩm này nếu:
- Bạn cần bồi bổ sức khỏe tổng thể, đặc biệt là cho gan và thận
- Ưu tiên sản phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, hỗ trợ sức khỏe hơn thay vì chỉ là một món ăn thông thường.
2. Chọn đậu đen trắng lòng
Mua sản phẩm này nếu:
- Bạn cần một loại đậu ngon để nấu các món ăn hàng ngày như chè, xôi, cháo
- Mục đích chính của bạn là chế biến món ăn
- Bạn muốn tiết kiệm chi phí.
Đậu đen có lợi ích gì cho sức khỏe?
Về cơ bản, cả hai loại đậu này đều chứa nhiều dưỡng chất, mang lại nhiều lợi ích sức khỏe đáng kể khi sử dụng đúng cách, bao gồm:
| Công dụng | Giải thích |
|---|---|
| 1. Góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch | Loại đậu này có tác dụng tích cực đến việc đàn hồi của mạch máu, protein trong các loại đậu liên quan đến sức khỏe tim mạch, |
| 2. Ổn định đường huyết | Chất xơ dồi dào trong loại đậu này có thể giúp làm chậm hấp thu đường, chỉ số đường huyết (GI) thấp từ 29-38 |
| 3. Hỗ trợ giảm cân | Chất xơ và protein giúp bạn tạo cảm giác no lâu, hạn chế sự thèm ăn, từ đó kiểm soát calo tốt hơn |
| 4. Tốt cho hệ tiêu hóa | Chất xơ hòa tan và không hòa tan giúp nhuận tràng, ngăn ngừa táo bón, nuôi dưỡng lợi khuẩn, cải thiện chức năng tiêu hóa một cách tự nhiên |
| 5. Làm đẹp da | Giàu chất chống oxy hóa (axit phenolic, saponin, anthocyanin, flavonoid), giúp nuôi dưỡng da, chống lão hóa |
| 6. Thanh nhiệt, giải độc cơ thể | Theo y học cổ truyền, đỗ đen có vị ngọt nhạt, tính mát, tác dụng bổ huyết, giải phong nhiệt, lợi tiểu |
| 7. Hỗ trợ xương khớp | Chứa sắt, phốt pho, canxi, magiê, mangan, đồng và kẽm, là các khoáng chất có lợi cho xương |
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Làm thế nào để phân biệt đậu đen xanh lòng và đậu đen trắng lòng đơn giản?
Cách dễ nhất là bẻ đôi hạt đậu để xem màu sắc bên trong. Nếu ruột bên trong có màu xanh lục, đó là đậu đen xanh lòng, nếu ruột có màu trắng ngà, đó là đậu đen trắng lòng.
2. Cách mua đậu đen nguyên hạt ngon?
Bạn có thể nhận diện qua một số đặc điểm sau:
- Chọn hạt chắc, mẩy, không bị lép hoặc sâu mọt
- Sản phẩm có mùi thơm đặc trưng, không hôi, hay khó chịu
- Hạt có kích thước đồng đều, không quá to cũng không quá nhỏ
- Màu đen bóng tự nhiên, bên trong xanh lục nhẹ, không quá đậm
Đặc biệt, bạn nên chọn các thương hiệu uy tín, có xuất xứ rõ ràng, có chứng nhận an toàn vệ sinh thực phẩm.
3. Có nên uống nước đậu đen mỗi ngày không?
BSCK.II Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y dược TP. Hồ Chí Minh cơ sở 3, cho biết, bạn chỉ nên thưởng thức nước nấu từ hạt đỗ đen rang từ 2–3 lần, mỗi lần uống 100–250ml lần.
4. Bảo quản nước đậu sau khi nấu như thế nào?
Khi bạn nấu nước từ đậu rang xong, thì nên uống ngay để đảm bảo hương vị và dưỡng chất. Nếu không dùng hết, thì chờ cho nước trà nguội hẳn, đổ vào trong bình nước và đậy nắp chặt. Sau đó bảo quản trong tủ lạnh và sử dụng trong vòng 1– 2 ngày.
Lời kết
Tóm lại, cả đậu đen xanh lòng và trắng lòng đều tốt cho sức khỏe nếu sử dụng đúng cách. Tuy nhiên, nếu có nhu cầu bổ sung dinh dưỡng và lợi ích, thì đậu đen xanh lòng là lựa chọn đáng cân nhắc hơn.Còn loại đậu trắng lòng lại giúp tạo ra nhiều món ăn ngon miệng, bổ dưỡng.
